Nabeschouwing ISE 2019: trends & ontwikkelingen

Redactie Shows

Archief Media Detail 297-2019
De Integrated Systems Europe (ISE) is de grootste internationale handelsshow voor professionele AV en elektronische systeemintegratie. Het bezoekersaantal loopt tegen de 60.000 en er zijn meer dan 950 stand-houders De belangrijkste thema’s zijn het beleven van beeld en geluid, slimme huizen en gebouwen, digital signage en DOOH, conferencing en onderwijs. De redactie keek naar de belangrijkste trends, ontwikkelingen en een aantal interessante krenten uit de ISE-pap.

De e-cinema evolueert van een lokaalfilmhuis tot een compleet onderdompelend vermaakscentrum. Deze op de ISE weer eens onderstreepte trend van ‘Tranforming the moviegoing’ werd al jaren geleden in gang gezet. Na onderdompelend geluid (immersive sound zoals 5.1 Dolby en Atmos) volgden 3D en 360 graden, Virtual, Augmented en mixed Reality, spatial audiomixing, projectie op meerdere schermen (ook op de zijwanden), High Dynamic Range (HDR)-doortekening en waarnemen van fysieke sensaties (trillingen, wind, vocht etc.). Kortom net of je echt midden in de getoonde scene zit met alle bijbehorende sensaties. Wat moderne immersive geluidsbewerking kan valt onder meer te ervaring bij de film First Man. Beleef de maanlanding op het hemellichaam zelf en de spanning in de Mission Controlroom. Echt archiefgeluid van deze historische belevenis tot een enerverende sound experience in de IMAX 65 mm bioscoop. Een andere insteek vormt de psycho-akoestische. Van absolute stilte (A Quiet Place) tot overdonderend (Godzilla).
Behalve speelfilms, documentaires en wervelende shows staat tevens de sportbeleving op het e-cinemamenu. Wedstrijden beleven zoals nooit tevoren en dankzij multicam en PTZ-camera’s van alle kanten en gezichtskanten te bekijken en in te zoomen. Op de ISE 2019 werd voor het eerst een aparte conferentie, Digital Cinema Summit ISE, aan de transformerende digitale bioscoop gewijd.

AR/VR/MR
Anno 2019 gaan deze technieken verder in het perfectioneren ervan. Augmented, Virtual en Mixed Reality verschaffen de kijkers zelf invloed op de ontwikkelingen van de filmplot. Kunstmatige Intelligentie analyseert de reacties van het kijkerspubliek. Projection mapping met laserbeamers maakt van elk geschikt oppervlak een bioscoopscherm. En wordt het theatergeluid object- of filebased?
Ook zie je VR/AR al in tv-shows. Bijvoorbeeld Sing Dance. Nu nog voornamelijk op het 4-8K LED- en OLED-flatscreen. Binnenkort aangevuld met headsets voor thuis. Het ruimtelijk geluid volgt deze trend op de voet. De iMax experience in de thuisbioscoop ligt in het verschiet. Een nevenontwikkeling betreft het meenemen van de AV-beleving als hospitality voor slimme hotels, gebouwen/huizen, themaparken, musea en conferentieoorden.

Projectiemapping
Panasonic Business en Integrated Systems Europe presenteren samen het nieuwste pronkstuk van Bart Kresa, meesterontwerper in projectiemapping, tijdens ISE 2019: SVIATOVID.
SVIATOVID is de opvolger van de iconische Shogyo Mujo, die in 2014 voor het eerst te zien was op het Burning Man Festival in Black Rock Desert, Nevada, VS. De vijf meter hoge projectiesculptuur dient als nieuwe maatstaf voor audiovisuele kunst; hij wordt 360° en in True 4K verlicht door vier Panasonic PT-RQ32 4K-laserprojectors van 30.000 lumen. De wereldpremière van SVIATOVID markeert de lancering van de nieuwe BART-KRESA Academy. Hier krijgen pas afgestudeerden van de kunstacademie de kans om projectiemapping onder de knie te krijgen tijdens een opleiding in de studio van Kresa in Lublin, Polen. Na ISE zal de sculptuur ook in deze stad te bewonderen zijn in het Centre for the Meeting of Cultures. Bart Kresa werkte onder meer aan iconische werken zoals de première van de serie Game of Thrones en de mapping van de NASA-spaceshuttle Endeavour.

Live events
Behalve de e-cinema en thuisbioscoop gaan ook de live evenementen massaal over tot de nieuwe belevings- en ervaringstrends. Het gaat bij een beetje event al niet meer om alleen audio of video in hoge (4K – 8K) resoluties. Realtime effecten, compositing en geavanceerde beeldmanipulatie zijn al standaard geworden. De bijpassende belichtingseffecten pyrotechnics, droneviews en VR/AR/MR integreren snel in het totale showconcept. Ook muziekevenementen, bijvoorbeeld Heavy Metal, maken daar graag gebruik van.
Aanvullend kan het publiek met hun smartphones ook gewoon deelnemen. Het uitlichten van gebeurtenissen, informatie van de performers opvragen, stemmen en zelf AV-materiaal bijdragen.
De New Generation Audio (GNGA) zet volledig in op immersive geluid en distributie via IP-netwerken (onder andere AES647). Welkom is de gestadige prijsdaling die de genoemde technieken ook in kleinere settings en theaters betaalbaar maakt.

KUDO realtime vertaal-app
Het realtime vertalen van meerdere talen is nu goed mogelijk met behulp van KUDO.
Bij de afsluitende keynote van de ISE 2019 van Tupac Martil werd zijn speech Multi linguaal meteen vertaalt naar de internationale aanwezigen. Bij deze gelegenheid van het Engels naar Spaans, Frans, Italiaans, Portugees, Japans en Chinees. De aanwezigen kiezen elk zelf hun eigen vertaalde stream via de KUDO-app.

Mobile Connect
Sennheiser heeft een praktische en interessante Luisterhulp-app voor iedereen. Mobile Connect voorziet je oren van hi-res audio vanaf je eigen mobiele telefoon. Een op WiFi gebaseerd systeem dat ervoor zorgt dat audio-content met lage latentie kan worden overgedragen naar mobiele apparaten zoals smartphones en tablets. Het netwerk zelf heet Cinema Connect (en dus ook in de bioscoop).
Tevens is de MobileConnect heel geschikt voor slechthorenden, beschrijvende audio voor blinden, tolk-kanalen, of audio voor stille vertoningen. Het Sennheiser’s MobileConnect systeem is gestoeld op het bring-your-own-device (BYOD) principe, zodat gebruikers hun eigen mobiele toestel kunnen gebruiken via het CinemaConnect WiFi-netwerk. Het systeem bestaat uit een ConnectStation, een centrale unit voor het integreren van verschillende audio-streams en transmissie ervan via de beschikbaar gestelde WiFi-access points naar mobiele toestellen.

Domitica en residentieel
De relatie tussen de ISE en slim wonen bestaat al vele jaren. Het gaat op deze beurs immers om in het smart home geïntegreerde systemen. De nadruk ligt momenteel op het Internet of Things (IoT), netwerken met een hoge bandbreedte, besturing via de smartphone en spraak, grote highres (tot 8K) LED-displays met technologie voor het naadloos opgaan in de wanden (large seamless on-wall images) geluid doorlatende beeldschermen. Hoewel de daarvoor beschikbare content nog behoorlijk achterloopt zetten de grote fabrikanten al in op 8K op het flatscreen en de homecinemaprojector. Na de IFA 2019 waarschijnlijk op grotere schaal en betaalbaar leverbaar.
Bij audio ligt de focus op meer geluid uit minder speakers met meer kanalen bij hogere bandbreedte en bit-kwaliteit. Ook hier immersive sound, spatial sound en de bijbehorende standaards voor Atmos en Dolby.
Alexia en andere spraakgestuurde metgezellen, vaak ondergebracht in luidsprekers, timmeren stevig aan de besturingsweg. Steeds meer smart devices en AV-distributiesystemen zijn gewoon met te stem te commanderen. Kunstmatige intelligentie vult het begrip smart in deze nog verder aan. Je luidspreker begrijpt tegenwoordig veel meer dan je denkt.
Het aanbod aan Do It Yourself (DIY) residentiele elektronica is weer verder toegenomen. Let wel op de beveiliging tegen hackers. De aanbieders van domotica en slimme residentiele systemen zetten meer en meer VR/AR in om de potentiele kopers de geneugten hiervan digitaal te laten beleven.

Pareltjes smarthome en -buildings
Control4 biedt prima mogelijkheden om het slimme gebouw of huis te finetunen. Naast het personaliseren van de smart living en hospitality zijn de apps van deze fabrikant heel geschikt om zelf mee aan het installeren te gaan en fouten of onvolkomenheden uit bestaande systeemconfiguraties te halen. Ook audio overal gaat Control4 goed af. Het instellen van de streaming bronnen, audiomatrices, toetsenborden (ook van KNX) en versterkers is een lust voor het oor. Op de ISE waren in deze acht nieuwe toepassingen te zien.
Kunstmatige intelligentie en het Internet of Things hebben naast AV-communicatie grote invloed op de doorontwikkeling en toekomst van het slimme huis en gebouw. Het self maniging building wordt momenteel nog tegengewerkt door een eilandjes-opzet en terughoudendheid bij de gebruikers. Die worden echter snel ingehaald door het inbouwen van AI en IoT in smart devices, intelligente netwerken en de vraag naar hospitality, duurzaamheid en betere zorg voor de bewoners.
Ook zie je de opkomst van open connectivity waarbij traditionele standaarden zich meer en meer openstellen voor gekoppelde technologie van derden. Audio en video integreren net als energie, water, lucht en licht naadloos in de domotica- en smart building-systemen.
Bij de communicatie, onderwijs en training duiken systemen zoals Sony Vision Exchange op. Intuïtieve kostenbesparende systemen voor interactief leren, informatiedelen en engagement bij UC. Ubicast voorziet in rich videocontent. Sla lezingen op en deel hen, maak Massive Open Online Cursussen (MOOC), faciliteert online trainingen en verzorgt live streaming webcasting binnen het slimme gebouw.
KNX ontplooit zich steeds meer als een moderne open, veilige en flexibele standaard. Van kantoren en residential tot de zorgsector. Voor thuis ook duurzaamheid, combinatie met zonnepanelen en de vakantiemodus.
Uiteraard de nodige slimme controlpanels. In het oog sprongen de Zipabox 2, de inspirerende Inspina remote control en de ultimate control van Philips Dynalite. Aantrekkelijk en ergonomisch is bijvoorbeeld de Philips Antrumbra slimme knopfamilie.

Hospitality leef & werkklimaat en HVAC
Hospitality, duurzaamheid en slimme welness gaan hand in hand. Het slimme huis en gebouw past zich automatisch aan op de behoeften van de bewoners. Licht, warmte, luchtvochtigheid en ventilatie herkennen de wensen van de op dat moment aanwezigen. HVAC (Heating, Ventlation en Airco) staan niet meer als losse producten in het smart pand maar maken nu deel uit van het totale domoticanetwerk.
Een ID-kaart leidt je naar de juiste locatie in het smartbuilding en past de werkruimte aan op de gevraagde functionaliteit. Domotica verzorgt, ontstresst en let op de leefstijl & gezondheid. En uiteraard duurzaam met de energie, warmtegebruik en te recyclen materialen.
Sensoren overal. Voor climatecontrol, duurzaamheid, het instellen van bruingoed, het bestellen van de boodschappen (de melk is op). AI helpt bij het verwerken van de grote hoeveelheden Big Data in het slimme gebouw. KNX gaat nu ook over IP en is aanmerkelijk beter beveiligd.

Resilient cities
Bij de smart city zijn een stabiele economische ontwikkeling, volledige openbare veiligheid, een betrouwbare infrastructuur, duurzame en betaalbare woningen cruciaal voor de groei en bloei. Deze factoren bieden de veerkracht die noodzakelijk is om de wereldwijde bevolkingsgroei en verstedelijking aan te kunnen.
Siemens steekt geld in het helpen van stedelijke gebieden om meer veerkracht (resilient) op te bouwen tegen fysieke, sociale en economische uitdagingen die in de 21e eeuw steeds vaker zullen voorkomen. Dat zijn energie en secundaire stroomvoorziening, infrastructuur, mobiliteit, veiligheid, waterbeheer en intelligente transportnetwerken. Siemens: “We werken zowel met publieke organisaties als het bedrijfsleven samen om steden, hun inwoners, gemeenschappen en instellingen te helpen reageren op de druk en intense schokken die de snelle verstedelijking, globalisering en klimaatverandering met zich meebrengen. Voor ons betekent veerkracht niet alleen overleven – het gaat ook om goed leven, ongeacht de uitdaging.” Dit alles met realtime smart systeembewaking. Tevens prima geschikt voor het besttijden van calamiteiten.

Unified communication en collaboration
Al jaren zijn beeldvergaderen (videoconferencing) en samenwerking via digitaal elektronisch verbonden groepen een hot item. Dit zowel in de conferencing- en huddleroom in het smart building als bij de thuiswerker en in de connected car. Behalve het snel zonder veel kosten (geen reistijd en verblijf) opzetten van e-meetings speelt ook de duurzaamheid (het groene aspect) steeds meer een belangrijke rol.
Er is een trend van terugkeer naar de rich office. De UC-conferentieruimtes en huddlerooms moeten meer gevoel van optimale communicatie, het onder collega’s (ook virtueel) zijn en het gebruik kunnen maken van de al eerdere besproken belevings- en immersive AV-technieken.
De smartphone is snel op weg om het standaard UC-tool te worden. De kwaliteit van de AV-verbindingen, het aantal gelijktijdige deelnemende participanten en vrijwel overal inzetbaar voor UC.
De hospitality heet bij UC microservers. Via apps en aanvullende elektronica bieden de providers videoconferencing en collaboration/groepswerk op maat. Dat laatste zien wij trouwens ook bij de recente generaties montagesoftware. Daar is het groupwork via IP-netwerken of The Cloud schering en inslag.
De standaardisering van UC-conferentiekamers en hun inrichting is een booming markt aan het worden voor de IT-industrie. En ook hier doet AR zijn intrede.

Wereldwijde digitale reclame borden
De digital signage en DOOH (= Digital Out of Home reclame) mikken op de wereldwijde rollout. Het beheren van e-reclame op maat en regio centraal beheerd. Onder andere te verkrijgen bij Cap Gemini Invent of Econom en Accenture Digital. Deze systemen beheren zowel het reclamemateriaal als de financiers. Uiteraard in deze markt ook steeds grotere en dunnere schermen zoals 65 inch en UHD 4K met 8K in potentie. OLED vervangt LCD. En de beeldschermen zijn interactief, analyseren het gedrag van de bezoekers en AR/VR zorgen voor een prikkelende beleving.

Audio-krenten
Enkele opvallende audiokrenten. De Zoom H3 VR audiorecorder brengt 360 graden geluidsopnamen voor de musicus, videomaker en gamemakers. 360 Graden video vraagt gewoon om bijpassende Virtual Reality sound. De Zoom H3 VR recorder met ingebouwde Ambiosonic microfoon voorziet tegen een aantrekkelijke prijs in de meeste one-stop VR, AR en MR-wensen. Opnamen tot maximaal 24 bit 96 kHz in het gemakkelijk te verwerken Ambiosonic Formaat.
De RØDE Caster Pro is een volledig geïntegreerde podcaststudio. Een complete productiestudio met meerdere XLR- en dynamische microfoonconnectoren, acht schuifregelaars, jingles onder de drukknop, LED-volume-indicators en recorder voor een microSD-card. De bediening is dankzij de automatische volumeregeling en druk op de knop-record heel eenvoudig. Met de ingebouwde Aphex processors klinkt het geluid echt professioneel. Naast de jingles ook meerdere geluidseffecten en een mogelijkheid voor het opnemen van inkomende telefoongesprekken per Bluetooth of TRRS-kabel. Behalve voor de podcaster ook geschikt voor kleine videostudio’s en -opnamesettings.
Sonos Beam is een slimme compacte soundbar voor de tv’s voorzien van Amazon Alexa. De homecinema met intelligente voice command. Ingebouwd. Sonos Amp verwerkt streaming inputs naast die van tv, draaitafels en compacte afspelers en andere audiodevices. Kortom van alle markten thuis. Verder veel aandacht voor immersive sound zowel bekabeld als draadloos.
Orion gaat voortvarend met soundscape aan de slag. Plaats het geluid waar het precies in de ruimte en het voortbrengend object behoort. De Eigen Holoplot technology is daarvoor toegerust met unieke algoritmen die totale controle biedt over de authentieke reproductie van elk geluidsobject in de weergaveruimte. De beam steering is zowel horizontaal als verticaal.
Audio gaat draadloos in het theater, concertzalen, musea en live presentaties in auditoria. De Linkx Wireless Audio Extender AIRLINK 1 maakt een einde aan het tijdrovende en kostbare kabels leggen. Tot op 100 meter blijft de kwaliteit op het hoogste niveau behouden.

Video-krenten
Sony gaat aan de slag met kunstmatig intelligente Edge Analytics. De REA-C1000 helpt weinig ervaren gebruikers bij het maken van videomateriaal in realtime. In het kort: het AI-systeem identificeert de AV-input en analyseert waarvoor deze in te zetten. Echt slim want de REA-C1000 herkent vrijwel alles: geschreven briefjes, notities op het bord, volgt performers automatisch met PTZ-camera’s en clipcontent. Zelfs de gebaren vanuit het publiek ontgaan dit AI-systeem niet. Heel geschikt voor conferenties, prestaties beurzen en studiosettings waar snelle realtime goed gemonteerde/samengevoegde content vereist is. Combineren en bewerken in realtime met ondersteuning van de aanwezige GPU’s.
Ventuz maakt zich sterk voor live realtime graphics bij decors en on stage. Voorheen moest je dergelijke graphics van tevoren aanmaken (filmen en pre-renderen) en op het juiste moment ten tonele oproepen. Nu kan dat ook snel realtime tijdens de voorstelling of presentatie. Dat maakt een live stage pas echt dynamisch. Ideaal voor evenementen, theater en live videoproducties. Zie www.ventuz.com/showcases/interactive-live-graphics-stage.
Ook Data Viz is een buzz woord, waar Ventuz wel raad mee weet. Verzamel de Big AV-data, live data en user data en maak daar visueel aantrekkelijke presentaties van. Ventuz voorziet in complete werkzame projecten en workflows. Geef beleving, impact en engagement aan jouw visueel neergezette data.
PTZ-camera’s zijn in opkomst. Dat niet alleen vanwege het gemak en besparing op kosten door meerdere camera’s over het netwerk vanuit een controlepunt te besturen. Maar ook omdat deze camera’s heel goede beelden vanuit alle opnamehoeken en in toenemende mate tevens intelligent worden. Zo volgt bijvoorbeeld de AREC CI-T21H de spreker, acteur of zanger op de voet of het gezicht. Precieze auto-tracking in optima forma. Daarvoor is special AI moving tracking ingebouwd. Avonic brengt met CM70 een topklasse broadcast PTZ-camera uit. Idem kun je daarvoor terecht bij Panasonic met de AW-UE150. Goed voor een 4K 50p model plus en de afstandsbediening AW-RP150.
Datavideo biedt met de RMC-300 een handige besturingsunit voor maximaal 24 PTZ-camera’s. Ideaal in combinatie met de eigen BC-modellen en de PTR-10 camera pan en tilt-kop.

Projectie
De laserprojector is in opkomst zowel bij Panasonic, Canon als Epson. Zij zijn nog relatief duur in aanschaf doch zullen op den duur qua beeldkwaliteit, levensduur en mogelijkheden de LED-beamer gaan verdringen. Zowel geschikt voor shortthrow als in grote ruimten. Inmiddels penetreert de native 4K laserbeamer met 40.000 – 50.000 lumen al de markt voor grootschalige evenementen, open air shows, beurzen, musea en grote zakelijke promoties (large venue). Een 10-bits kleurverwerking om zonder extra filters meer dan 1 miljard kleurtinten te produceren binnen de DCI-P3 kleurruimte is al niet meer ongewoon. De LX-4K3500Z beschikt over een optisch lasersysteem dat uit twee kleurlichtbronnen en een fosforwiel bestaat.
Canon zet stevig in op hoogwaardige projectielenzen en native 4K-projectie. De prijzen zullen echter gestadig dalen en de eerste betaalbare modellen voor de homecinema zijn al in het vizier. Tevens zijn er nu laserprojectoren geschikt voor koepelvormige en 360 graden weergave.
Een andere ontwikkeling vormt de beamer met pixelshift. Met een goedkoper Full HD-LED-panel kan je door het verschuiven van 1 pixel beste goede 4K UHD genereren. Panasonic mikt bij haar krachtige lichtsterke laserbeamers op live entertainment in grote ruimten. Opvallend is de combinatie van LED met Laser-technologie in een beamer.
Zwarte projectieschermen. We zijn gewend aan witte projectieschermen voor laserbeamers. Canon introduceert nu echter zwarte projectieschermen voorzien van een coating met nanotubes. Dat geeft geen weerkaatsing van invallend (vals-)licht, fraaie kleuren en diepe zwarten. Ook geschikt voor buiten. Panasonic had een opblaasbaar projectieoppervlak.
Voor het snel kunnen vinden en optimaal presenteren van de beeldbestanden is Panasonic een samenwerking aangegaan met AV Stumpfl mediaservers met de PIxera-mediaservers. Met de VIOSO software werden indrukwekkende koepelpresentatie gegeven.
Tot slot gaat de Dante-netwerkstandaard voor audio nu ook video bedienen. Audimate lanceerde Dante AV.

Ulco Schuurmans

ISE, www.iseurope.org

 

Check Also
Nieuwe Crestron Home
Crestron heeft Crestron Home, aangedreven door OS 3 uit de doeken gedaan. Crestron Home, aangedreven ...